داخلی سياسی گزارش
Share/Save/Bookmark
کد مطلب: 127855
گزارشی از آخرین تحولات در جبهه سوریه:
جبهه فتح شام؛ آرایشی برای تهاجمیِ جدید؟!
شنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۳۶
 
واقعیت جاری در میدان نشان می دهد حکایت از آغاز یک تجدید سازمان تهاجمیِ جدید با محوریت القاعده در جبهه شمال غرب است که هدف از آن در درجه اوّل شکست محاصره حلب و پس از آن پیگیری تحقق اهداف جدید است...
پیام ابی‌الخیر و ظواهری

پایگاه خبری انصارحزب‌الله: ۱- روز ۷ مرداد ۱۳۹۵ ، موسسه مناره البیضاء ، واحد تبلیغات سازمان القاعده ، یک پیام صوتی از از «احمد حسن ابی الخیر» نماینده عامِّ «ایمن ظواهری» ، رهبری سازمان القاعده منتشر نمود که بعد از معرفیِ مراحل ، اهمیت و اجزاء جهاد در عصر کنونی ، به یک مسئله محوری در مورد شام اشاره داشت. «ابی الخیر» با اشاره به تداوم بمباران مناطقی که نیروهای جبهه النصره و ارتش آزاد به طور مشترک در آن حضور دارند بر این نکته تاکید کرد که بعد از درک و تحقیق درباره بمباران مردم شام ، تصمیم بر این گرفته شده تا از همه ابزارها برای دفاع از آنان استفاده شود. وی سپس از مرحله جدیدی یاد کرد که بعد از اداره مناطق آزاد شده توسط مجاهدان بر اساس احکام شریعت خدا و تحت نظارت محاکم و هیئت های شرعی ، آغاز شده است.

نایب عامِّ رهبریِ القاعده ، ماموریت این دوره جدید را انتقال مفهوم جهاد نخبگان به جهاد امّت بیان نمود که شکل گیری و بسیج سازمان ها و جماعات از الزامات آن است. «احمد حسن ابی الخیر» سپس اعلام کرد که از جبهه النصره به عنوان رهبریِ جهاد در ارضِ شام این انتظار وجود دارد تا در این راستا گام های مناسبی بردارد که همانا جمع کردن فصائل جهاد و ایجاد اتحاد بین آنان علیه ظلم برای دفاع از مرزها و اقامه حکومت اسلامی و اعاده حقوق مسلمین بخشی از آن را تشکیل می دهد.

ابی الخیر سپس برای تحکیم دعاوی خود اقدام به پخش صدایِ ضبط شده شیخ دکتر ایمن الظواهری قاعد کلّ سازمان القاعده نمود که بر تقویت روابط سازمانی بین جهادگران بر اساس وحدت صفوف ، ورای روابط و وابستگی های گروهی در مقابل دشمنِ لائیک و قوم گرایی تاکید می نمود که از سوی نیروهای رافضیِ صفوی و روسیه و چین و قوای صلیبیِ معاصر یاری می شود.

فتح شام
۲- همان روز و پیرو انتشار پیام ، ویدئوی دیگری توسط جبهه النصره منتشر شد که در آن ، برای اولین بار بعد از ۵ سال از چهره ابومحمد جولانی ، مسئول آن رونمایی شده بود. جولانی در این ویدئو به قرائت بیانیه ای پرداخت که عطف به پیام ابی الخیر و ایمن الظواهری تنظیم شده بود. او بر اساس تاکید ایمن ظواهری در مرتبه اول به تلاش برای از بین بردن فاصله بین جبهه النصره و سایر گروه ها بواسطه تشکیل یک شورایِ واحد اشاره کرد و سپس به تلاش برای کاهش مشکلات اهل شام تاکید کرد که به بهانه جبهه النصره به عنوان شاخه القاعده ، بمباران می شوند. جولانی بدون تصریحِ بیشتر ، خبر از تشکیل جبهه جدیدی به نام «فتح شام» داد که ارتباطی با هیچ طرف خارجی ندارد و مهم ترین هدف آن بعد از اقامه دین خدا ، تحکیم شریعت و تحقق عدل بین مردم ، ایجاد وحدت بین گروه ها در راستای آزادیِ ارض شام از حکومت طاغوت ها ست.

خطّ تحلیلی
هر چند تشکیل «جبهه فتح شام» و اعلام ماموریت های آن مسئله ای بود که کاملا با مفاهیم پیام صوتیِ «ابی الخیر» و ظواهری مرتبط و بر اساس آن قابل تفسیر بود ، اما بلافاصله پس از اعلام ابومحمد جولانی ، رسانه هایِ معارض سوری ، رسانه های آمریکایی و بین المللی ، یک خطِّ خبری با مضمون جداییِ جبهه النصره از سازمان القاعده آغاز کردند که عیننا در فضای داخلی جمهوری اسلامی ایران نیز بازتاب یافت و مبنای تحلیل قرار گرفت. این خطّ تحلیلیِ یکپارچه با برداشت هایی که رسانه های معارضِ سوری از بیانیه تشکیل جبهه فتح شام منتشر کرده بودند چنین نتیجه گیری می کرد که جبهه النصره برای خارج شدن از فهرست سازمان های تروریستی و در نتیجه رهایی از هدف قرار گرفتن مواضعش اقدام به جدایی از سازمان القاعده کرده است.

هر چند نوع بیان ابومحمد جولانی و گزاره های به کار برده شده از سوی وی ، اجازه برداشت یاد شده را به مخاطب می دهد ، امّا در بینِ مفاهیمِ جاری در بیانیه تشکیل جبهه فتح شام ، نکاتی وجود دارد که برای دستیابی به تحلیلِ صحیح توجه به آنها لازم است:

خارجی هایِ سازمان
۱- علیرغم پروپاگاندای موجود نه ابی الخیر و نه ظواهری اشاره ای به خروج النصره از سازمان القاعده نکرده اند. همچنین با وجود اظهارات دو پهلویِ جولانی مبنی بر عدم ارتباط جبهه فتح شام با هر طرف خارجی ، وی هرگز اشاره ای به خروج از بیعت ایمن ظواهری ننموده است. این در حالی است که در ائتلاف جیش الفتح به رهبری جبهه فتح شام (جبهه النصره سابق) ، «جنبش اسلامیِ ترکستان شرقی» و «امارت قفقاز در شام» گروه هایِ تحت بیعت القاعده هستند که نقش محوری در میدان عملیات بازی می کنند. همچنین شخصیت هایی مثل دکتر شیخ عبدالله محیسینی که نماینده القاعده شبه جزیره عربستان در شام است ، نقشی اساسی در سازمان جیش الفتح دارند. بنابراین علیرغم پروپاگاندای جاری ، جیش فتح شام نه در ادعای کلامی از سازمان القاعده اعلام جدایی کرده و نه در میدان عمل تفکیکی بین نیروهای جهادیِ خارجی و سوری تبار انجام داده است.

بازخوانیِ هشدار پیشین
۲- با عطف محتوای پیام های صادر شده از سوی ابی الخیر ، ظواهری و جولانی ، باید گفت محوریت ماموریت تعیین شده از سوی سازمان القاعده و اعلام شده از سوی جیش فتح شام ، ایجاد وحدت و یکپارچه سازی بین گروه هایی است که در حال نبرد با حکومت مرکزیِ سوریه هستند. پیش از این یالثارات در شماره ۸۳۲ با استفاده از الگوی رفتاریِ القاعده ، نسبت به خطر قریب الوقوع برآمده از اعلام وحدت یا بسیج عمومیِ این سازمان در میدان عمل هشدار داده بود.

به خاطر داریم که جبهه النصره روز اول اردیبهشت سال جاری ویدئویی از حضور عبدالله محیسینی نماینده القاعده شبه جزیره در شام منتشر کرد که در یکی از اردوگاه های آوارگان سوری در ادلب برای دعوت مردم به جهاد حاضر شده بود. او توسط ۲۰۰ الی۳۰۰ نفر از نیروهایی که به تازگی به جبهه النصره پیوسته بودند همراهی می شد. این نیروها لباس یک شکلی به تن داشتند که بر روی آن نوشته شده بود «انفروا للشام».

محیسینی در حالی موفق شد روز اول اردیبهشت ، ده ها تن از افراد بالای ۱۵ سال حاضر در اردوگاه مذکور را برای آموزش با خود همراه کند که بعد از این اعلام کرد ۲۰۰ نفر از مبلغین در سرتاسر سوریه مشغول تبلیغ برای جذب نیروی جدید هستند و امید است که از این راه ۵۰۰۰ نیروی تازه نفس ،‌ جذب جبهه النصره شوند. ۱۵روز پس از این اعلام تجدید سازمان در سوریه ، روز ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵ ، درگیری های شدیدی بین ائتلاف جیش الفتح با نیروهای مقاومت در اطراف شهرک خان طومان آغاز شد که با انفجار یک خودروی انتحاری همراه بود. صبح روز جمعه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۵، اتاق عملیات جیش الفتح اعلام کرد که در عملیاتی با نام معرکه «کسر العزم» ، بعد از عقب راندن نیروهای مقاومت در روستاهای حميره و معراته واقع در حومه جنوبی حلب ، خان طومان در نزدیکی بزرگراه بین المللی حلب – دمشق را از نیروهای مقاومت باز پس گرفته است.

جیش الفتح در این عملیات ، با نیروهایی مرکب از جند الاقصى ، جبهه النصره ، احرار الشام الاسلامیه ، حزب اسلامی ترکستان ، لواء الحق ، فیلق الشام ، جیش السنه و اجناد الشام ، موفق شد علاوه بر خان طومان ، روستاهای ابو رويل ، خربه حج عزو ، تلتي مسطاوي و دليش را مجددا تحت کنترل خود در آورد و با ادامه این روند تقریبا تمام متصرفات مقاوت در حومه جنوبیِ حلب در عملیات نصر ۲ را باز پس گرفت.

شواهد جدید
۳- با عطف به گزینه پیشین باید گفت ، اتفاقا پیام های جدید القاعده و جبهه فتح شام نیز دربر دارنده نشانه های گفتمانی و میدانیِ مبیّنِ در پیش بودن یک خطر قریب الوقوع در جبهه سوریه است. یکی از نشانه های گفتمانی قابل توجه در پیام تصویری ابومحمد جولانی ، رونمایی از چهره وی بود. در واقع چنین پرده دری را می توان بر این مبنا تحلیل کرد که القاعده از این پس با تمام ظرفیت خود وارد میدان نبرد در شام شده است. ضمن اینکه اساسا تغییر نام جبهه النصره لاهل الشام به فتح الشام نیز خود ، متبادر کننده اتخاذ یک موضع تهاجمیِ گسترده نسبت به قبل است که ماموریت این سازمان را از یاری مردم شام به فتح این سرزمین ارتقاء داده است.

شاهد آغازین چنین ادعایی ، شروع عملیات شکست محاصره حلب (معركة لفك الحصار عن مدينة حلب) است که از روز دهم مرداد ۱۳۹۵ ، توسط جیش الفتح با محوریت جیش فتح حلب و پیام عبدالله محیسینی آغاز شد. این عملیات که با دو حمله انتحاری در مدرسه حکمت در جنوب حلب آغاز شد به تسلط نیروهای جیش الفتح بر روستای عامریه و پروژه مسکونی ۱۰۷۰ حمدانیه انجامید. نیروهای جیش الفتح حمله به آکادمی نظامیِ الاسد را آغاز کردند که در صورت تصرف آن قادر به احاطه بر شهر حلب خواهند شد. البته نبرد شدید بین نیروهای مقاومت و جیش الفتح در جنوب حلب ادامه دارد و بمباران بی وقفه هوایی نیز امکان پیشروی را مهاجمین گرفته است.

تحلیل
به خاطر داریم که ژنرال سرگی رودسکوی ، فرمانده ستاد کلّ نیروهای مسلح روسیه روز هفتم خرداد ۱۳۹۵ ، با ارائه گزارش عملکرد گروه روسی مستقر در پایگاه حیمیم روسیه به این نکته اشاره داشت که علیرغم در خواست روسیه از ایالات متحده امریکا برای کار با گروه های میانه رو به منظور جداسازی قلمرو خود از جبهه النصره ، اما عملا چنین اتفاقی رخ نداده و این در حالی است که امریکا از روسیه می خواهد تا مناطق حضور مختلط این گروه ها را هدف قرار ندهند.

فرمانده ستاد کلّ نیروهای مسلح روسیه بر این نکته تاکید داشت که چنین مسامحه ای باعث شده تا فرایند مبارزه با جبهه النصره عملا نا کارآمد بماند و این در حالی است که جبهه النصره با گروه های معارض معتدل در حلب و ادلب همکاری دارد و از سوی آنان سلاح و تجهیزات دریافت می کند که در نتیجه این روند ، موفق شدند مجددا بر مناطق العیس ، خان طومان و الزربا در جنوب حلب مسلط شوند و حمله به شیخ مقصود در شمال این شهر را ادامه دهند. ژنرال سرگی رودسکوی در ادامه گزارش خود اذعان کرده بود که در واقع طرف امریکایی هیچ کار موثری جز اصرار برای عدم بمباران مناطق حضور مشترک جبهه النصره با گروه های معتدل انجام نمی دهد.

در ادامه این روند و در حالیکه ایالات متحده آمریکا در یک مخمصه جدّی در این رابطه گرفتار شده بود جان کری در کنفرانس خبریِ مشترک خود با لاوروف وزیر امور خارجه روسیه ، که روز ۲۵ تیر ۱۳۹۵ برگزار شد ، (روز کودتا در ترکیه) ، ضمن اذعان به حمایت از معارضین سوریه به این مسئله نیز اعتراف کرد که این گروه ها به دلیل آنکه جبهه النصره نیز در حال نبرد با رژیم سوریه است با این گروه همکاری می کنند.

وزیر امور خارجه آمریکا در عین حال نبرد جبهه النصره با حکومت اسد را یک عذر برای چشم پوشی از تروریستی بودن این گروه ندانست و اذعان کرد که باید برای آن چاره ای اندیشید. بر اساس این روند می توان پروپاگاندای رسانه های معارض سوری ، آمریکایی و بین المللی درباره القاء جدایی جبهه فتح شام از سازمان القاعده را در راستای ایجاد یک راه فرار برای ایالات متحده آمریکا از بمباران مناطق حضور جبهه النصره قلمداد نمود. این درحالی است که اساسا هدف خود سازمان القاعده و جبهه النصره از تجدید ساختار شاهد چنین ادعایی ، سخنان «ابو البراء معرشمارين» ، فرمانده مرزی و ساحل در گروه احرار الشام است که صراحتا از فشار به جبهه فتح شام برای قطع ارتباط با سازمان القاعده خبر داده و اذعان کرده بود که سایر گروه ها نیز به این جبهه برای تحقق این منظور فشار وارد می کنند.

واقعیت‌ها
با این وصف شواهد عینی نشان می دهد که مقاومت باید پروپاگاندای جاری درباره جدایی جبهه النصره از سازمان القاعده را اهداف و ماموریت های واقعیِ این سازمان جدا کند. زیرا آنچه واقعیت جاری در میدان نشان می دهد حکایت از آغاز یک تجدید سازمان تهاجمیِ جدید با محوریت القاعده در جبهه شمال غرب است که هدف از آن در درجه اوّل شکست محاصره حلب و پس از آن پیگیری تحقق اهداف جدید است.

البته در این میان تبلیغات درباره عدم همکاری ایالات متحده در تفکیک اراضی حضور جیش فتح شام با معارضین معتدل مشکلی را از مقاومت حلّ نمی کند ، زیرا به هر حال این نیروها زیر بمباران بی وقفه نیروی هوایی سوریه و روس ها قرار دارند و تشکیل این سازمان جدید ، تنها در قالب یک تجدید ساختار تهاجمی در واکنش به آفند بی وقفه مقاومت به حلب و عواقب وخیم سقوط آن برای جبهه مقابل قابل تفسیر است.